Η ευσέβεια του σουλτάνου. Χiττίν, Λίμνη Τιβεριάδα, 4 Ιουλίου 1187

Ήμουν, λέει ο αλ-Μαλίκ αλ-Αφντάλ, στο πλευρό του πατέρα μου στη μάχη του Χιτίν, την πρώτη μάχη που έλαβα μέρος. Όταν ο βασιλιάς των Φράγκων βρέθηκε πάνω στο λόφο, μας έκανε μια άγρια επίθεση με τους στρατιώτες του και απώθησε τους δικούς μας σε ένα μέρος που βρισκόταν ο πατέρας μου. Τον κοίταξα τότε. Ήταν θλιμμένος, συνοφρυωμένος και τραβούσε νευρικά τη γενειάδα του. Προχώρησε κραυγάζοντας "Ο Σαλαντίν δεν πρέπει να νικήσει"! Όταν είδα τους Φράγκους να υποχωρούν από την πίεση του στρατού μας, φώναξα "Τους νικήσαμε!" Μα οι Φράγκοι επιτέθηκαν πιο δυναμικά και οι δικοί μας ξαναβρέθηκαν πάλι κοντά στον πατέρα μου. Τους παρότρυνε πάλι να εφορμήσουν και τους ανάγκασαν να υποχωρήσουν στο λόφο. Κραύγασα πάλι "Τους νικήσαμε!". Αλλά ο πατέρας μου γύρισε και μου είπε "Πάψε. Δε θα τους έχουμε συντρίψει παρά μόνο όταν αυτή η σκηνή εκεί πάνω θα έχει πέσει". Πριν τελειώσει τη φράση του, η σκηνή του βασιλιά κατέρρευσε. Ο πατέρας μου κατέβηκε από το άλογό του, γονάτισε και ευχαρίστησε το Θεό κλαίγοντας από χαρά. 

Robert Frost, The Road Not Taken

Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim
Because it was grassy and wanted wear,
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I marked the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way
I doubted if I should ever come back.

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I,
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference. 
Robert Frost

To ερωτηματολόγιο του Προυστ (shuffled)

Τι σημαίνει απόλυτη ευτυχία για σας; Ηρεμία μυαλού

Τι σας κάνει να σηκώνεστε το πρωί; http://www.youtube.com/watch?v=Ea-MHbyScu0

Ποιο θεωρείτε το βασικό γνώρισμα του χαρακτήρα σας; Τη μελαγχολία

Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο ελάττωμά σας; Την υπερανάλυση

Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερό σας προσόν; Την προσήλωση και την αφοσίωση

Η βασική σας απασχόληση; Το παρελθόν

Αγαπημένο σας χρώμα; Μαύρο και κόκκινο, αλλά χωρίς να ανακατευτούν

Σε ποια λάθη δείχνετε τη μεγαλύτερη επιείκεια; Δεν υπάρχουν λάθη, υπάρχει άγνοια

Ποια είναι η απόλυτη δυστυχία για σας; Η απώλεια του σεβασμού των άλλων

Ποιοι είναι οι ήρωές σας σήμερα; Τα παιδιά που σπουδάζουν και δουλεύουν παράλληλα

Βιβλίο που σας σημάδεψε; Το Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου

Ταινία που σας σημάδεψε; Saving Private Ryan

Αγαπημένος σας συνθέτης; Lennon/McCartney

Αγαπημένος σας ποιητής; Τάσος Λειβαδίτης

Αγαπημένος σας ζωγράφος; Tom Lovell, Μέντης Μποσταντζόγλου, Γιώργος Μπουζιάνης, Ευγένιος Ντελακρουά, Charles Russell, Μαζάτσιο.

Αγαπημένος σας πίνακας; "Γιάντες", Νικόλαος Γύζης

Με ποια ιστορική προσωπικότητα ταυτίζεστε περισσότερο; Γκυ ντε Σωλιάκ

Ποια είναι η μεγαλύτερη επιτυχία σας; Ενέπνευσα δυνατά αισθήματα σε ανθρώπους. Ανεκτίμητο.

Ποιο είναι το mottο σας; Πυροβόλησε μόνο όταν θες να σκοτώσεις

Ποιο τραγούδι σφυρίζετε όταν κάνετε ντους; Παντρεμένοι κι οι δυο / γύρνα σε παρακαλώ

Αγαπημένο σας ποτό; Κόκκινο κρασί

Αγαπημένος σας προορισμός; Θεσσαλονίκη

Σε ποια περίπτωση επιλέγετε να πείτε ψέμματα; Όταν δεν θέλω να πάω στο σχολείο

Αν δεν ήσασταν ο εαυτός σας ποιος θα θέλατε να είστε; Ο Κώστας Καρίμπας (+13.7.1944)

Ποια αρετή προτιμάτε σε έναν άντρα; Την ευαισθησία

Ποια αρετή προτιμάτε σε μια γυναίκα; Την καλαισθησία

Για ποιο πράγμα μετανιώνετε περισσότερο; Έκανα να κλάψουν και μου άρεσε. Φρικτό.

Τι μισείτε περισσότερο; Τη μισαλλοδοξία, τον φασισμό, την αλαζονική ημιμάθεια

Με ποια αρετή θα θέλατε να είστε προικισμένος; Τόλμη. Απεριόριστη και ανεξάντλητη τόλμη.

Αν συναντούσατε το Θεό, τι θα θέλατε να σας πει; "Καλώστον. Η βιβλιοθήκη αριστερά όπως μπαίνεις"

Πώς θα επιθυμούσατε να πεθάνετε; Στα οδοφράγματα

Σε τι πνευματική κατάσταση βρίσκεστε αυτόν τον καιρό; Χρονική και συναισθηματική πύκνωση

Φυσαλίδες εκπνοής

Σε όσα τιμαλφή τόσο βαριά σιχτίρισα

φόρος τιμής...

"Με πήρε απ' το χέρι κι ενώ επρόκειτο για μια μοτοσικλέτα της ζωής ναυάγιο της αντάρας κουρέλι, εγώ βρέθηκα με πιεστικά ερωτήματα μεταφυσικά, ψυχολογικές αναλύσεις, μπάνισμα σωψύχων και εξαερισμό φυλλοκαρδίων και ένα χέσε-μέσα μπέρδεμα που μου προξενούσε κιόλας -εδώ είναι το περίεργο- μια γλυκιά ευχαρίστηση. Κοιτούσα αόριστα έως απλανώς το νυχτωμένο Λαύριο και σαν να άνοιγαν οι πόρτες της ψυχής μου (πού βρέθηκαν μωρέ τόσες πόρτες, τόσες τρύπες, τόσες ραφές;), σε σκοινί απλωμένα τα συναισθηματικά μου άντερα ν' αερίζονται στη βραδιάτικη αύρα. Ούτε πιαστράκια ούτε μανταλάκια ούτε τίποτα, έτσι απλά απλωμένα να σαλεύουν στο σκοινί της ζωής μου που κουνιόταν κι αυτό, δοξάριζε μια νεογέννητη πίστη, ένα φως ντροπαλό, μια -κουράγιο- συνέχεια".

(Ντ. Φώτος, Ελένης Νήσος. Αθήνα 1995, σ. 53)

ΧΑΠ

-Mην πίνεις τόσο, δεν πενθούμε κάτι...
-Άντε γαμήσου.

Τι σημαίνει "πρώτο επίπεδο". Απόσπασμα 1: Γλυκιά συμμορία / Σκηνή 37

-Ξέρεις κάτι; Δε μ' αρέσει έτσι.
-Και πώς το περίμενες δηλαδή;
-Δεν ξέρω, κάπως αλλιώς. Πάντως όχι έτσι. Τουλάχιστον αν όλα αυτά δε γίνονται από φόβο ή από ανία ή από συναδελφική διάθεση...Μ' αγαπάς λίγο;
-Σου είπα, δεν γίνεται έτσι.
-Δηλαδή για σένα πώς γίνεται; Ξεκουμπώνουμε το φερμουάρ, κατεβάζουμε το παντελόνι, παπ, τελειώσαμε;...
-Δε με παίρνει για περισσότερα.
-Μάλιστα. Άκου τώρα το μάθημα της ανατομίας. Αυτός εδώ είναι ο εγκέφαλος που διψάει πάντα για αλήθεια και ποτέ δεν του δίνουν αρκετή και ποτέ δεν χορταίνει. Αυτή εδώ είναι η κοιλιά που διψάει για τροφή. Κι αυτό εδώ κάτω είναι το φύλο που διψάει για έρωτα γιατί νιώθει μοναξιά πότε-πότε. Εγώ στη ζωή μου τα έθρεψα, τα χόρτασα και τα τρία, όσο μπορούσα κι όσο ήθελα. Εσύ μπορεί την κοιλιά σου λίγο, με φασκόμηλο βέβαια. Αλλά από αλήθεια κι από έρωτα, τίποτα, τίποτα, τίποτα. Μόνο φουσκωμένα λόγια και καμώματα και πόζες. Το μάθημα τελείωσε, μπορείς να πηγαίνεις.  

Πολυμέρης Βόγλης, To κενό μεταξύ των "δύο άκρων"

Η «θεωρία των δύο άκρων» άρχισε να εμφανίζεται στο δημόσιο λόγο πριν από τις εκλογές του Μαΐου. Βασιζόταν σε μια σχετικά απλή και φαινομενικά ορθή διαπίστωση: ο διαφαινόμενος καταποντισμός των δύο μεγάλων κομμάτων που δέσποζαν στο χώρο του Κέντρου, θα οδηγούσε στην άνοδο των δυνάμεων που τοποθετούνταν σαφέστερα στον χώρο είτε της Δεξιάς είτε της Αριστεράς. Ωστόσο η διαπίστωση αυτή ήταν η αφετηρία για την προσπάθεια συσχέτισης των δύο άκρων, την απόπειρα, δηλαδή, να κατασκευαστεί μια βαθύτερη ταύτιση των δύο χώρων, της Αριστεράς και της Ακροδεξιάς. Η «θεωρία των δύο άκρων», λίγους μήνες μετά την εμφάνισή της, τείνει πλέον να μετατραπεί σε  «κοινό τόπο», μια «αλήθεια»,  που επαναλαμβάνεται από δημοσιογράφους, πολιτικούς και διανοούμενους.

Το ιστορικό υπόβαθρο αυτής της θεωρίας βρίσκεται στις απόψεις που κυκλοφορούν εδώ και δεκαετίες και οι οποίες εξομοιώνουν τον ναζισμό και τον κομμουνισμό. Αρχικά, στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, η εξομοίωση επιχειρήθηκε στο πλαίσιο του ερμηνευτικού σχήματος του «ολοκληρωτισμού», και μετά το 1989, στην κατασκευή μιας κοινής ευρωπαϊκής αφήγησης για τον 20ό αιώνα, η οποία να συμπεριλαμβάνει και τις πρώην κομμουνιστικές χώρες, μια αφήγηση καταδίκης τόσο του ναζισμού όσο και του κομμουνισμού, οι οποίοι προκάλεσαν στην Ευρώπη δεινά και καταστροφές. Η σύνδεση του Χίτλερ με τον Στάλιν ως των δύο «δεινών» της Ευρώπης του 20ού αιώνα  είχε ως συνέπεια να απαξιωθούν όχι τόσο το σοβιετικό καθεστώς όσο οι ιδέες της επανάστασης και της κοινωνικής ισότητας. Επιπλέον, κάποιοι εξακολουθούν να ταυτίζουν την Αριστερά με τον Στάλιν και τα γκούλαγκ, παρά το γεγονός ότι η Αριστερά στο πέρασμα των δεκαετιών έχει μεταμορφωθεί μέσα από κριτική και διασπάσεις, την ώσμωση με κοινωνικά κινήματα, τη διάνοιξη νέων ιδεολογικών οριζόντων.

Στο έδαφος αυτών των σαθρών ιστορικών «αναλογιών», επιδιώκεται η συσχέτιση Αριστεράς και άκρας Δεξιάς σήμερα. Η συσχέτιση επικεντρώνεται σε δύο διαφορετικά ζητήματα: τον λαϊκισμό των αντιδράσεων κατά του Μνημονίου και τη βία. Ως προς το πρώτο, το επιχείρημα είναι ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια και κινητοποίηση, όπως εκφράστηκε τα δύο τελευταία χρόνια με αποκορύφωμα το κίνημα των «πλατειών» και στην οποία καταλυτικό ρόλο είχε η Αριστερά, έδωσε την ευκαιρία στην άκρα Δεξιά να αρδεύσει δυνάμεις, επενδύοντας στον αντικοινοβουλευτισμό και τη λαϊκιστική απόρριψη του πολιτικού συστήματος. Κάτι τέτοιο απλώς δεν ισχύει. Όλοι γνωρίζουν ότι στις διαδηλώσεις κατά του Μνημονίου πρωταγωνίστησαν πρωτοβάθμια σωματεία, οργανώσεις της Αριστεράς, συνελεύσεις κατοίκων κλπ.· όλοι γνωρίζουν ότι στην πλατεία Συντάγματος εξελίχθηκε ένα πρωτόγνωρο εγχείρημα άμεσης δημοκρατίας και αυτο-οργάνωσης, ομόλογο με άλλα διεθνή όπως το Occupy· όλοι γνωρίζουν ότι η Χρυσή Αυγή είχε καταδικάσει τις «πλατείες» ως «επαναστατικό πανηγυράκι» και όσα μέλη της εμφανίστηκαν εκδιώχθηκαν από τους διαδηλωτές. Το επιχείρημα περί λαϊκισμού των κινητοποιήσεων που τροφοδοτεί τα άκρα, προσπαθεί να απονομιμοποιήσει συνολικά την κοινωνική διαμαρτυρία και ο «μη ευπρεπής» χαρακτήρας των αντιδράσεων αποτελεί το άλλοθι όλων εκείνων που θέλουν να υπονομεύσουν την ενεργοποίηση της κοινωνίας.

Η βία είναι ιστορικά καταστατικό στοιχείο της δράσης της άκρας Δεξιάς. Οι δολοφονικές επιθέσεις και τα πογκρόμ κατά μεταναστών το καλοκαίρι το επιβεβαίωσαν με τον πιο αδιάψευστο και τραγικό τρόπο. Πρόσφατο δημοσίευμα της Καθημερινής, ακολουθώντας πιστά τη «θεωρία των δύο άκρων», εξίσωσε πλήρως τη βία της άκρας Δεξιάς με αυτήν της Αριστεράς, και κατά συνέπεια την άκρα Δεξιά με την Αριστερά.  Η πρόθεση ήταν σαφής: να απονομιμοποιηθεί η Αριστερά μέσα από την αναλογία της με τη Χρυσή Αυγή, και άρα να συμπεριληφθεί μαζί με την άκρα Δεξιά στις «επικίνδυνες» δυνάμεις: «Kουκουέδες, συρριζαίοι, χρυσαυγίτες — όλοι τους βλάπτουν τη δημοκρατία εξίσου», όπως  έγραφε επί λέξει το συγκεκριμένο άρθρο. Η ταύτιση Αριστεράς και Χρυσής Αυγής με κοινό παρονομαστή τη βία, δεν αντέχει οποιασδήποτε σοβαρής κριτικής. Πολύ περισσότερο, όταν η βία παραμένει απροσδιόριστη και συνδέεται με την «ανομία» (άλλη μια έννοια του συρμού, που εξηγεί τα πάντα και τίποτα) για να μπορέσει να καλύψει πολύ διαφορετικές ενέργειες. Μπορεί η δολοφονία ενός ανύποπτου μετανάστη να εξομοιωθεί με την κατάληψη ενός πανεπιστημιακού κτιρίου;

Ωστόσο, το ουσιαστικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στη διάκριση μεταξύ «καλής» ή «κακής» βίας αλλά στην ίδια την ταύτιση της Αριστεράς με τη βία. Και αυτό τη στιγμή που είναι γνωστό ότι, η χρήση βίας δεν συνιστά καταστατικό στοιχείο της δράσης ή της ιδεολογίας της Αριστεράς σε συνθήκες δημοκρατίας, και γι’ αυτό τον λόγο το ζήτημα της βίας έχει αποτελέσει διαχωριστική γραμμή στους κόλπους της.

Η βία της άκρας Δεξιάς βρίσκεται στον πυρήνα μιας ιδεολογίας μίσους, που καλλιεργεί τον εθνικισμό, τον ρατσισμό, τον αντισημιτισμό και την ομοφοβία. Μια ιδεολογία μίσους που δεν εκκολάφθηκε στις «πλατείες» αλλά μέσα από μια μακρά ιδεολογική διαδικασία στην οποία κυριάρχησαν στη δημόσια σφαίρα η πατροδικαπηλία, η ξενοφοβία, οι θεωρίες συνωμοσίας, ο σεξισμός. Μια ιδεολογία που μετατράπηκε σε πολιτική δύναμη σε μια συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία, όπου επικρατεί η ανεργία, η ανασφάλεια και η κατάρρευση του «παλαιού κόσμου». Από αυτήν την άποψη, οι ιδεολογικές συγγένειες της άκρας Δεξιάς δεν εντοπίζονται με το χώρο της Αριστεράς αλλά το χώρο της Δεξιάς. Ποια η διαφορά ανάμεσα στη ρητορική της Χρυσής Αυγής και σε απόψεις στον χώρο της Ν.Δ., όπως αυτή του Φαήλου Κρανιδιώτη, που καταγγέλει τους πανεπιστημιακούς ότι «κοπρίζουν τα ανθελληνικά σκατά τους μέσα στα μυαλά της νεολαίας» και καλεί σε «επανελλήνιση» της παιδείας (Κυριακάτικη Δημοκρατία, 2.9.2012);  Το πρόβλημα με τη «θεωρία των δύο άκρων» δεν είναι ότι βασίζεται σε γενικεύσεις, απλουστεύσεις, αποσιωπήσεις και διαστρεβλώσεις σε ένα εγχείρημα απονομιμοποίησης της Αριστεράς. Το πρόβλημα είναι ότι εντάσσει τη Χρυσή Αυγή σε μια κανονικότητα που δήθεν προϋπάρχει, ότι αναζητά δικαιολογίες και αναλογίες για τη δράση της, ότι, τελικά, προετοιμάζει το έδαφος για τον επόμενο στόχο της Χρυσής Αυγής μετά από τους μετανάστες. Και αυτά, όντως, βλάπτουν την δημοκρατία.